Arrama que ven deth latin Ramus, branca e que pòt èster segon eths parlars e eths contèxtes ua branca, ua bròta, ua pampa o ua arrafla. Arram(a) o arramèu que son eras duas fòrmas emplegadas en Comenge e en Coserans, dambe dominància dera prumèra. Que trobam un de hèish de cosins enas lengas romanicas : rain o raimea en borguinhon, ramèl en  provençau o encara ramo en italian.

Ara fin deth mes que vam parlar deth « Dimenge d’Arrams », eths nòstes vesins catalans e lengadocians parleràn de « Dimenge de Rams » / « Diumenge de Rams », eths Castelhans e Lusitanians de « Domingo de Ramos » mès eths Italians que digueràn « Domenica delle Palme », çò que hè pensar ath aleman Palmsonntag. Ath delà dera dimension crestiana dera Passion, d’un punt de vista dera cultura populara, qu’ei ua deras hèstas deth printemps que celèbra eth triomfe dera natura e deth vegetau : eths arrams benadits, eth mès soen laurèr o boish, que van protetjar era maison, eth estable, era vuetura o de quines còps que seràn cremats en shumenèia entà virar ua maishanta periglada o sauvats se i a un mòrt ena maison. Aquera hèsta que servís tanben ara prevision meteorologia, qu’agüèitan d’on ven eth vent quan benadissen eths arrams, era credença ditz qu’ei qu’aqueste costat que venguerà tot eth an. En d’autes endrets qu’ei entà Senta Agata que cau agüeitar ce d’on ven eth vent o eth maishant temps… A Mauvedin de Prat, eths informators que mos condèren que’s sonava eras campanas eth ser de Senta Agata entà conjurar totas eras perigladas dera annada. Eras observacions popularas que mos diguen que : « se plau sus eth laurèr, que plau sus eth garbèr » e que « ploja sus eth laurèr, milhòc en graèr »… Era Setmana Senta que comença entaths Arrams qu’ei soen plojosa e ventosa…
Auta hèsta ligada ara natura e ath printemps, en Coserans qu’apèran « hèr eras ramadas », quan quilhavan aqueres paus decorats (maiadas : petites arbes, simples escuts o boquets) devant ua maison entà aunorar era maison o quauqu’un dera casa : ua gojata, un conselhèr municipau, etc.
Qu’arretrobam era radic arrama en bèras paraulas ligadas ath monde paisan coma « eisharramar » : copar o talhar brancas. Eth prefixe eish- / es- qu’ei privatiu, coma en escabeçar (talhar eth cap), escaishinar (copar o arrigar un caishau). Tanben, dambe aqueras brancas, que’s pòt « arramar » ua planta, cedes o mongetas per exemple, en botar aqueras brancas a mòda de paishèths (que podem díguer apaisherar tanben). Que podem bilhèu véder un analogia dambe eth vèrbe « arramir » : sosténguer dambe obstinacion. Eth adjectiu « arramut » o « arramat » que s’aplica a un arbe plan cargat de brancas mos ditz Simin Palay. Frédéric Mistral que mos precisa que « ramejar » ei balhar ara vinha era prumèra faiçon e « ramelar » possar eths ramèus, engarlandar, juntar. Tostemps en Provença, quan eras oelhas e’s sarran en un paquet, que diguen que « se ramèlan ». En Gasconha pirenenca un « ramat »/ ua « ramada » qu’ei tanben un tropèth de oelhas o de motons. En Larbost, qu’apèran especificament « arramada » eth tropèth dera vath de Chistau qu’avia dret de pèisher ena montanha de Òu. Simin Palay que cita aqueth mot entath Lavedan entà parlar deths tropèths de bestiar venguts d’Espanha. Atau donc, « ramat » qu’ei tanben era idèia d’abondància que podem enténer en Coserans « un ramat » o un « flòc », çò que vòu díguer « fòrça», « un paquet », « un pialèr ».

Que s’arretròba « Al Ramièr » de Tolosa, que i a atau uns quantes « ramèrs », « ramièrs » o« arramèirs » ath long dera Garona, que son tostemps islas o bòsques qu’an eths pès en aiga, vimoaredas, aubaderas o sauçaderas.

Enfin, se voletz ahortar era vòsta cultura literària occitana, que podetz líger Le Ramelet Mondin (« Boquet Tolosan »), recuelh deth poèta tolosan Pèire Godolin. Qu’ei assietat ath miei dera plaça Wilson de Tolosa e que ditz aths passants que prenguen eth temps d’agüeità’u : « Noirigat de Tolosa, me platz de mantenir son lengatge bèl».

Minjatz Comenge qu’ei ua associacion e sustot un concèpt creat per Julian Ilarrégui.
Qu’arrevindica ua « gastronomia paisana », « ua codina locala, sauvatja e engatjada ». Eth 27 de junh, en parc municipau d’Encaussa qu'organizaràn ua jornada entà promàver eths produits locaus, era cultura gascona e era riquessa gastronomica comengesa.

Eth concèpt : codinar dambe produïts deth mercat crompats peths consomators e transformats dirèctament peths benevòles en ua codina efemèra montada entara ocasion.
Eth objectiu : téisher un hialat plan sarrat entre actors, productors, artesans e consomators d’ací (20 km ath torn).
Ath programa : tastar eths produïts, talhèrs culinaris dambe arrestaurators professionaus, talhèrs ludics ath torn deth gost, ambient de hèsta e empont daurit, artistic coma musicau .

S’ètz gormands e engajats, qu’ei un projècte que vos cau seguir de pròishi !

Contact : 06 18 20 49 57 / Facebook

PASSA-PÒRTS 2026 – 21^au edicion

Era 21^au edicion que's passarà deth 21 de març ath 28 de març e que i aurà un hèish d'activitats de totas condicions.

DISSABTE 21 DE MARÇ
10h-17h. Rendètz-vos 9h30 a la sala deras hèstas plaça de l'Angla. Preveir eth dinnar tirat dera museta. Caminada ara descobèrta de Valentina
Aquera caminada comentada de 8,5 km que vos permeterà de descobrir era fabulosa istòiria de Valentina, deth siti aquitano-roman e paleocrestian d’Arnesp ara vila d'aué, en tot passar pera bastida medievala. Qu’evoqueram tanben eth patrimòni immateriau locau, eras activitats umanas e eth arròtle centrau dera Garona ath miei d’aquera arrica Arribèra qu’avem pena a imaginar-mos aué.
En occitan e en francés.
A 12h, dinnar tirat dera museta ath abric deth Cap deth Puei.
En compànhia de Matiu Fauré e en partenariat dab Eco-Rando.
Que’s cau mercar.
Prètz : 5 €


DILUNS 23 DE MARÇ
Jornada deths Gafets
(entaths collegians e liceans)
Visita ludica dera collegiala Sent Pèir, iniciacion aras quilhas gasconas, espectacle de Florant Mercadier, Occitania entaths nuls.
En co-realizacion dab era comuna de Sent Gaudenç e en partenariat dab eth club de quilhas de Ponlat-Taillebourg.




DIMARS 24 DE MARÇ
20h30 - Cinemà Le Régent
Cine-encontrada sus era evolucion dera agricultura en Comenge e en Coserans
En Comenge e en Coserans, era policultura alimentària, caracteristica dera economia de montanha, que desaparesquec a chicas e micas, dameb ua acceleracion evidenta pendent era 2^a mentat deth sègle XX, entà deishar era plaça a ua quasi-monocultura d'eslevatge e ua mesa en èrba dera montanha, quan eras valeas e’s vueitavan deths sues abitants. Tornem sus aquera evolucion dambe era projeccion de testimoniatges cuelhuts per Mathieu Fauré e Marco Farré-Barthe auprès deths Comengeses e deth filmòt Résistance à la modernisation agricole en Couserans, arrealisat peths eslèves d’especialitat SES e dera opcion Occitan deth licèu de Sent-Guironç.
En occitan e en francés.
Prètz : 7 €


DIMÈCRES 25 DE MARÇ
15h30
Plaça nacionala Joan Jaurés
Eth Conservatòri intercomunau Guy Lafitte que vos invita sus era plaça dera Collegiala a son bal de musicas tradicionalas e dera Reneishença, animat peras classas deths professors e era coralas deth Conservatòri e peth talhèrs trad' de Wilfried Abo e Yann Espouy. Que siatz dançaire confirmat, simple curiós o amator d'ambient hestiu, arretrobatz-mos entà ua mazurkà, ua borrèias, un branlo o un rondèu entà dançar e amusà's !
Gratuit

17h30
Mediatèca intercomunala
Concert deth triò Indigò
Eth trio Indigò qu'ei un grop vocau feminin nescut entram Comenge e Coserans, composat de Marie Abo Pattarone, Céline Lehl e Manon Pujol. Aras colors contemporanèas dera musica occitana, eras votzes s’entremesclan, que’s juntan, que s’arresponen en un viatge polifonic, en quauque lòc entre Tèrras e Mairs. Gessut dera tèrra pirenenca, aqueth triò d’union que vibra tanben de tonalitats pigalhadas d’autas lengas, d’autas culturas… Indigò que hè atau arretronir era diversitat deth nòste mon. Dambe generositat e emocion.
Entrada gratuïta tant que i auja plaças. Que cau imperativament arreservar.


DIVENDRES 27 DE MARÇ
17h30
Mediatèca intercomunala
Arremasa deths prèmis deth concors Euròc'vision en Gasconha
Ara initiativa dera associacion Nosauts de Bigòrra, qu’estèc pensat de botar en camin un concors d’expression orala en partenariat dambe eras associacions Eth Ostau Comengés, Ràdio País e Numériculture Gascogne. Aquera accion qu’entra en cuadre deth projècte Tramontana IV, co-finançat peth programa Euròpa Creativa.
• Prèmi Tèxtes clamats, condes e poesia
• Prèmi Portaires de lengas
Era ceremonia que serà animada peth duò DBRB, format per Benjamin Bouyssou e Clamenç Rousse, que vos interpreteràn cants e musicas tradicionalas deths Pirenèus gascons.

Entrada gratuïta tant que i auja plaças. Que cau arreservar.


Dissabte 28 DE MARÇ
9h30 - Acuelh deths estagiaris ara sala deras hèstas de Valentina (a 2 km de St Gaudenç) Arrepàs tirat dera museta a 13h.

Estagis de dança, musica e cant occitans
Cant polifonic, de 10h a 17h
Maria Abo Pattarone qu’estúdia era musique tradicionala ath conservatòri Enric Duparc de Tarba. Ara origina dera creacion de diferents gropes vocaus (Es Airetères, Indigò, Salamandra e Carduelis), qu’ei tanben engatjada ena transmission entà descobrir eth plaser de cantar en collectiu e valorizar aqueth patrimòni immateriau. Eths cants de circonstàncias mauconeguts e desbrembats que seràn ath còr d’aqueth talhèr, dambe melodias collectadas en Comenge, Val d’Aran e Coserans.
prètz : 25 €

Danças Borrèias, de 10h à 16h30
Mickaël Vidal
Aqueth talhèr de borrèias a tres temps que serà era occasion d’afinar nocions essencialas dera dança emblematica deras montanahs nòrd-occitanas. Eth moviment dançat que compren autant plan eth anar, era postura coma era presa d’espaci que serà vistes en detalh. Eras diferentas fòrmas de borrèias – a dus, a quate o en grope bèth – qu’ajuderam a cuadrar eth lengatge corporau en direccions dera mès collectiva ara mès individuala. Enfin, que mos ateleram aths elements estilistics precises coma eras trucassadas entà hè’u’ac encara mès savorós.
prètz : 15 €

Acordeon diatonic, de 14h à 17h (entaths confirmats). RDV a 13h30.
Musiciana, cantaira e condaira, Pascale Respaud qu’ei sortida deth Seronés. Que s’ensajèc ath acordeon diatonic après aver encontrat Joan de Nadau e qu’ei ara origina eth grope Revelhet. Que trebalheratz eth jòc « d'aurelha », dambe torns d'acòrds man esquèrra, melodias simplas, possat-tirat sus aires de borrèias d'Arièja e d’escotishas o de rondèus, inspirats deth jòc de Léa Sempé (acordeonista de Samatan deras annadas 1970). Que veiram eths acòrds possibles dera man dreta (en ligason dambe era man esquèrra) entà acompanhar ua aute instrument o era votz e NON PAS jogar era melodia, dambe exemples de diferentas ritmicas. Qu’estudieratz quate tròçes composats per Pascala : Brosenac (valsa), Fòc (escotisha), La clé du paradis (mazurcà) e La Pujada (polcà), dambe tablaturas diatò.
prètz : 15 €

14h-18h - Cinemà Le Régent
Lecturas, escambis e dictada en occitan
Encontrada dambe dus autors, Xavi Gutiérez, poèta aranés qu’eths tèxtes son regularament primats peths concorses literaris, e Joan Pau Ferré, a mentat comengés e coseranés, que ven de publicar un arrecuelh de novèlas bilingüas aras edicions Reclams, Deman passat. Quin ei eth son camin d’autor ? Perqué an causi d'escríver en occitan ? Quines son eths sues tèmas mès estimats ? Qu’auram era ocasion d'escambiar dambe eres e de líger quauques tròçes deths sues tèctes . Dictada a 15h.
gratuït - Que's cau inscríver tà participar ara dictada.



A compdar de 19h - Sala deras hèstas de Valentina (a 2km de St Gaudenç)
CANTADA, REPÀS GASCON, BAL
19h Cantada/Béveder
Amassem-mos entà un brave moment de partatge e de convivialitat dambe era restitucion deths cants apreses pendent eth estagi, mès pas sonque… Entà totes eths amoroses dera polifonia. Entrada liura.

19h45
Arrepàs tretur (entrada + fricassèia de poralha aths ceps e jombertada + tarta pera ath chocolat ; vin ; cafè). Arrepàs vegetarian ara demanda ; arrepàs gafet (12 €, de 4 a 11 ans).

21h Gran bal

LA MAROUETTE
Entre arrepresas e composicions, eth grope composat de quate musicians polivalents que vòu partatjar eras musicas tradicionalas occitanas e d'autes endrets, dambe un son modèrne e ua practica desgenrada dera dança. Eras envoladas deth viulon que s'associan ara preséncia deth acordeon, aths timbres deth bozoquí e dera mandòla, aths ritmes andejats deras percussions e ara poténcia dera trompeta, tot aquò acompanhat per polifonias a duas, tres o quate votzes.
Per escotar : https://lamarouette.com/ecouter-voir/

ÇUBRANA
Format per Victor Dreyfus (viulon) e Mickaël Vidal (cant, acordeon), aqueth duò roots, sense hè un plec, que s’esperleca d’arretrobar en eths aires tradicionaus a dançar d’Occitania era sua simplicitat e son groove intrinsèc. Eth arrepertòri, baricentrat en Carcin, que’s hè herotjament cadençar. Nades arrengaments pròpes e lisses, nades contorns, hèsta e bal a tot copar. Aquiu que vos vatz trobar en un bal engatjat, eras ritmicas que vos heràn panteishar e eths mòdes majors arregaugir. Eths aires que s’encadenan e que’s desencadenan pera pista que se vos empòrtan eths pès en tot passar. De qué hèr dançar dambe alegria monde qu’an era hame de bolegà’s dessús.


Prètzes :
• repàs + bal = 32 €
• repàs + bal + estagi dança o diatò= 42 €
• repàs + bal + estagi cant = 52 €
• estagei solet : cant (25 €) ; dança o diatò (15 €)
• bal solet = 12 €, 8 € (gratuït entaths - de 12 ans)

Inscripcions obligatòrias entara visita de Valentina, entath concèrt deth triò Indigò, entahs estagis e eth arrepasse abans eth 25 de març.
En linha per Hello Asso : https://urls.fr/eLATC8
Maïté : 06 34 95 71 22 - @ : m.sarrailh@laposte.net

Cada dimars
18h30 - 20h30
Sala deras hèstas

Talhèr de danças

Talhèr setmanèr de danças occitanas organizat peths Dançaires de Bossens.

Nivèu confirmat eths 10/03 e 24/03 e nivèu debutant eths 17/03 e 31/03.

Organizat peths Dançaires de Bossens

Contact e informacions : 06 74 97 35 10 / 05 61 90 16 72.

Dijaus 5 e 19 de març
La Cafetière
17 h – 18 h

Que parlam gascon ! Que mos i tornam !

Talhèr de conversacion entaths que parlan un bricalh, fòrça, dambe passion o coma pegasses eth occitan e qu’an hame d’arretrobà’s entà partatjar eth plaser de charrar e d’escambiar sus subjèctes variats ena lenga deth país. En tota simplicitat e en un ambient descontractat : que parlam de tot, mès en gascon ! Un moment unic e importent que balha vita ara lenga, en un eisharamat de mots, de gèstas e d’expressions, que mos arregalam, vénguetz-mos véder e en tot béver un còp, solide que i passeram un bon moment !

Animat per Matiu Fauré.

Arrensenhaments, inscripcions :
lacafetiere.aurignac@gmail.com / 06 76 68 59 43

Divendres 13 e 20 de març
Espaci Joenessa dera M.J.C - 1 bd Charles de Gaulle
17h30 - 19h30

Talhèr d'Occitan Gascon

Basat sus eth occitan tau coma e’s parla ací en Comenge, era lenga ensenhada que’s noirís deras collectas hètas en Comenge e en Coserans, entà arretrobar eths mòts de tot dia ! Aqueth talhèr qu’ei un moment conviviau qu’abareja discussion, jòcs e exercicis, visitas, intervencions o autas activitats creativas que permeten de hèr chorrar eth gascon de faiçon ludica e activa, e en tot descobrir o tornar descobrir ua cultura amagada o maumiada...

Alternància entram descobèrta e explicacion dera lenga e oralitat blossa.

Animat per Matiu Fauré

Prètz : 130€/an (en baishar s’atacatz mès tard)

Organizacion : M.J.C. de Sent Gaudenç, en partenariat dambe Eth Ostau Comengés.

Contact : 05 61 94 66 45 / info@mjc-st-gaudens.org / https://www.mjc-st-gaudens.org /
mathieu.faure@ostaucomenges.org

Dimècres 18 de març
19h
La Cafetière

Aperò Istòria

Que mos arretrobam ara Cafetière en un ambient descontractat dambe Marc Galy e Matiu Faure.
Aqueste còp, darrèr episòdi dera trilogia sus era Garona, que parleràn dera fabricacion deths batèus, on, qui, quan e coma ? Parleràn tanben deras tipologias e foncions de cada batèu.

Se i a subjèctes que’n voleríatz parlar o que voleríatz véder abordats, ja mos ac podetz díguer.
Gratuït
Organizat pera Cafetière, en partenariat dambe Eth Ostau Comengés

Que mos demandan soent : "Se i a ua metòda entà aprénguer eth occitan deth Comenge e deth Coserans ?".
Ara que vos podem díguer que sí ! Eth Ostau Comengés qu’acaba de publicà’u. Aquera metòda que compren tèxtes, audiòs, exercicis (dambe correccion), leçons de gramatica, un lexic... Que i a tot çò que cau ! Ua petita mesa en boca e, après 12 leçons entà (tornar) descobrir era nòsta lenga e enfin, 12 leçons entà anar mès lonh. Peth moment, qu’ei disponibla (per 18 €) auprès deth Ostau Comengés o sus eth nòste siti
www.oralitatdegasconha.net/
Que serà lèu disponibla enas librerias e maisons dera pressa en Comenge e en Coserans.

Gascon, parla ta lenga !

En tot explorar pendent quate sègles eras arrelacions umanas, culturalas e lingüisticas entram Eth Ger de Botz e Coledons, dus amèus dera hauta vath deth Ger enes Pirenèus gascons, eth autor qu’arrevèla era polarisacion identitària d’aqueras duas comunautats re que partatjan eth madeish sistèma economic mès tanben dus dialèctes gascons en contact, eth un coseranés e eth aute comengés.
Eth amedassar meticulós deras dadas que permet ath autor de modelisar eth procèssus d’unificacion e de partatge lingüistic deths dus vilatges e de balhar-ne’n uas explicacions.
Aumentada per nòtas ineditas, entrevistas, fotòs e cartas, aquera tèsi d’Estat sostenguda en 1975 ara Universitat de Tolosa qu’ei un modèla en aqueth domèni. Aqueth troçet de món qu’ei era hauta vath deth Ger que crea un efèt de lópia sus era dimension universala deras petitas comunautats umanas particularisadas peras suas variacions dialectalas.

Responsables scientifics : Frédéric Dinguirard, Guylaine Brun-Trigaud, Pierre Escudé

QUE’S TROBERÀ LÈU ENAS LIBRERIAS